Rookie.com.pl

UWAGA! Jest to tylko teoria nie mająca potwierdzenia przez firmę CIPSOFT. Nie jestem również lingwistą, a artykuł napisany został hobbistycznie. Mogą pojawić się błędy w tłumaczeniu.

Wprowadzenie
Tibia posiada fantastyczną historię. Masa tajemnic i zagadek napędza graczy do dalszego eksplorowania świata. Częścią z nich są nieznane języki, a w tym język orków. Tylko znaczenie niektórych słów zostały potwierdzone przez interakcje z NPC-ami. Cała reszta to domysły. W tym artykule chciałbym dorzucić swoją cegiełkę do próby zrozumienia skąd się wziął język orków, a także spróbuje przetłumaczyć słowa które zostały wypowiedziane lub zapisane przez zielone stwory.
Lore
Zathroth, jeden z bogów, dostrzegł nikczemny instynkt Fafnar oraz jej destruktywne moce i postanowił ją uwieść. Owocem tego związku był Brog – Szalony Tytan, który miał zdolność tworzenia życia. Pierwszym dziełem Tytana był Garsharak, który dał początek rasie smoków. Z powodu swojej próżności Brog stworzył również cyklopy, istoty podobne do niego samego. Widząc potencjał swojego syna, Zathroth nakazał mu stworzenie rasy bardziej przerażającej i niszczycielskiej niż cyklopy. W ten sposób powstały trolle i gobliny, ale jego największym dziełem okazały się orki – stwory budzące strach, żyjące tylko po to, aby rządzić i rozmnażać się.

Orkowie wykształciły poczucie społeczności, w której żyją. Niektóre rasy uważają, że są one w stanie wyczuwać uczucia swoich pobratymców. Posiadają własny język i choć są w stanie nauczyć się języków innych humanoidów, to nie często mają na to ochotę. Bardziej wykształcone orki potrafią posługiwać się ludzkimi literami w celu zapisu orkowych tekstów. Posiadają one również własny język pisany lecz współcześnie mało kto jest w stanie go odczytać.

Wskazówki dotyczące języka orków znajdują się głównie na Rookgaardzie – wyspie początkujących. Jedną z kilku informacji na którą trafiamy jest historia podróżnika opisana w książce, w bibliotekach akademii. Natknął się on na grupę zielonoskórych istot rozmawiających w swoim języku. Autor zwraca uwagę na ich przywitanie. Jeden z nich powiedział ‘charach’, drugi odpowiedział mu w ten sam sposób.

I overheared the greenskined brutes. 'charach' (or so) one said and the other responded the same way, then they began to chat in their strange language, certainly talking about some gruesome plot against mankind.
Kolejne słowa poznajemy od jednej z mieszkanek Rookgaardu – Amber – podróżniczki i poszukiwaczki przygód. Jako jedna z nielicznych wróciła na wyspę z mainlandu. Kilkukrotnie ścierała się z orkami. Trafiła do niewoli stając się ich więźniem na kilka miesięcy. Zwroty takie jak ‘mok’ oraz ‘burp’ zdradzi nam za darmo, kolejne za łososia.

Stonetitus [73] : yes
Amber: It's 'mok' in Orcish. I tell you more if you bring me some food.
Stonetitus [73]: no
Amber: In Orcish that's 'burp'. I tell you more if you bring me some food.
Amber: Thank you. Orcs call arrows 'pixo'.

W północnych częściach Rookgaardu znajdziemy podziemia które zajęły Minotaury wraz z ich niewolnikami - orkami. Kompleks jaskiń tworzą 3 kryjówki, w których najciekawsze ze względu na analizowany język jest pomieszczenie nazywane Bear Room. Znajdziemy tam beczki z wodą, sprzęt przeznaczony do walki ale nie tylko. W skrzyniach umieszczone zostały również butelki, prezent, ceramika, lina, zwoje itp. oraz co najważniejsze 3 książki napisane w języku zielonoskórych.

Zamysłem twórców gry prawdopodobnie było umożliwienie rozmowy z Blind Orc-iem – kowalem na skale w północnej części Rookgaardu. Ork nie jest w stanie zobaczyć, z kim rozmawia, dlatego możemy go przechytrzyć, porozumiewając się w m.in. jego języku. Znając podstawowe zwroty oraz teksty z książek, metodą prób i błędów dochodzimy do pełnego dialogu. Zyskujemy pewność co do niektórych kluczowych słów, za które otrzymujemy określone korzyści. Pełną listę słów wraz z prawdopodobnym tłumaczeniem przedstawię w dalszej części artykułu.

W zachodniej części strony Facc znajdziemy fortecę orków. Przed terenem zielonoskórych potworów ostrzegają nas dwie tabliczki na których widnieją napisy ‘FuTCHi MaRuK buTA!’ oraz ‘BuRP HuMAk BaTASh!’. Dostępu do fortecy broni strażnik. W momencie próby wejścia do środka, nie zostaniemy wpuszczeni. W tym samym momencie ork zwróci się do nas ‘Humak! Fetchi!’. Jedyną możliwością przejścia dalej jest przebranie się za orka wykonując jedną z części Rookie Guard Quest.
Cipsoft
Jakie wskazówki daje nam CIPSOFT? Otwarte zadanie pytania na temat tego w jaki sposób powstał język orków skończyłoby się tak samo jak w przypadku wszystkich innych zagadek Tibii – brakiem konkretnej odpowiedzi. Wykorzystałem więc swój ticket do zapytania kto był jego twórcą. Odpowiedzi udzielił mi Solkrin.
Odpowiedź była jasna, w większości za stworzenie języka orków odpowiedzialny był Knightmare. W jednym z jego wywiadów na stronie TibiaBR.com z dnia 9 Maja 2010 możemy znaleźć pytanie odnoszące się bezpośrednio do języków tibijskich.
TibiaBR – Tibian languages, such as the Orc Language and the Beholder Language were created in a well worked way, with grammar rules and everything, just like the sindarin and other Tolkien languages?

Knightmare – The orc language was an early quest device. Admittedly, probably too complicated and spoiler vulnerable for a closed environment like Rookgaard but it was very basic. Even the stuff the orc monsters are saying had (partly) some meaning but most of it was never formally written down and it would be rather hard even for me to reconstruct it.
The beholder language is a completely different issue though. We hired an actual beholder to write down texts for us. It resides still in the company basement and refuses to leave. The screaming of the dwarfs we have to feed him once a day haunts us even in our dreams. The worst thing is we have no means to tell if the beholder actually wrote down what we dictated him. Chances are his texts are some tasteless jokes and bad beholder poetry. Yet no one in the office had the guts to voice our doubts towards the beholder. Have you ever heard of the CipSoft employee Hans Christian Strakeldum? No? We neither after he went down into the cellar to tell the beholder to stop whistling that loud ...”
Język orków był więc przeznaczony głównie do wykonania questu – zdobycia łososia, następnie wymiany go za kolejno poznane słowa, co w ostateczności prowadziło do zakupu łuku oraz strzał. W wypowiedzi jednak możemy przeczytać, że nawet słowa wypowiadane przez orki miały częściowo jakieś znaczenie jednak w dzisiejszych czasach nawet jego twórcy ciężko byłoby je zrekonstruować.

Tłumaczenie
Zwykła plotka mówiąca o tym, że język orków oparty jest na językach prasłowiańskim oraz praindoeuropejskim wystarczyła bym zagłębił się w temat na poważnie. W dalszej części artykułu postaram się przekonać was, że coś w tym jest i zachęcić do dalszych poszukiwań.

Metodyka
Swoją analizę rozpocząłem w 2022 roku, korzystając z książek oraz zasobów internetowych. Po latach wróciłem do tematu, wierząc w wartość swojej pracy i to, że może ona przyczynić się do lepszego zrozumienia świata Tibii. Nowe narzędzia, takie jak popularny i skuteczny ChatGPT, pomogły mi w dalszej analizie. Dodatkowe potwierdzenie przez OpenAI dodało mi odwagi, by napisać ten artykuł.
Założenia
Przed przystąpieniem do analizy założyłem, że język orków jest bardzo uproszczony i nie posiada odpowiedników dla wszystkiego co nas otacza. Oznacza to, że na przykład „wodę” mogą nazywać „czymś, co płynie” i używać tego określenia do wielu innych rzeczy. Warto zauważyć, że terminy takie jak „Tulak bora” (studded armor) oraz „Grofa” (studded helmet), mimo że obie części uzbrojenia są opisywane jako „studded” w języku ludzkim, to w języku orczym nie mają słowa odpowiadającego temu opisowi. Jeden z elementów uzbrojenia opisany jest dwoma słowami, a drugi tylko jednym, co sugeruje, że orki określają przedmioty wokół siebie w sposób bardziej praktyczny i mniej dosłowny.

Orki, jako prymitywna rasa, nie mają rozwiniętej składni, a ich język przypomina dzisiejsze „Kali jeść, Kali pić”. W ich wypowiedziach występuje także wiele onomatopei, czyli wyrazów dźwiękonaśladowczych.

Potwierdzenie tezy
Na potwierdzenie tezy odnoszącej się do prymitywności języka orków przygotowałem tabele przedstawiającą odgłosy przedstawicieli rasy orczej, mówiących w języku ludzi.

Potwór	Odgłos
Hacker	Feel the wrath of me dos attack!
	You're next!
	Gimme free gold!
	Me sooo smart!
	Me have a cheating link for you!
	Me is GM!
	Gimme your password!
	Me just need the code!
	Me not stink!
	Me other char is highlevel!
Bibby Bloodbath	Don't run you'll just lose precious fat.
	Hex hex!
Grimgor Guteater	Don't run You're burning off precious fat
Orc Cultist	All power to the orcs!
Orc Cult Fanatic	YAAARRRG!
Orc Cult Inquisitor	You unorcish scum will die!
Orc Cult Minion	Orc Powaaa!
Orc Cult Priest	We will crush all opposition!
Elite Orc Guard	No - you can't fool this one with an orc outfit. He needs to be distracted.
The Axeorcist	Blood! Carnage! Muhahaha! DEESTRUCTIOON!
Orclops Ravager	Me will break you bad!
	Crushing! Smashing! Ripping! Yeah!!
	Me like sound of breaking bones!!
	It's Clobbering Time!
Orclops Doomhauler	Me strong You weak!
	Me Smash!
Orc Shaman	Human stinkk!
Orcus the Cruel	I'll kill you slow and painful.
	Human weakling!
	I need your ears for my belt!
	Orcs will rule!

Jak widać w powyższej tabeli, język orków jest językiem bestialskim. Mało w nim składni oraz rozbudowanych zdań.
Kolejną rzeczą jaką należało zrobić było potwierdzenie słów już znanych z odpowiednikami w prajęzykach oraz ich tłumaczeniami. Poniżej wykonałem tabelę przedstawiającą te zależności.

Terminy orkowe	Znane tłumaczenie	Tłumaczenie wynikające z praindoeuropejskiego lub prasłowiańskiego
Aka bora	Skórzany pancerz	Pługowe zwierzę nosić
Bata	Zbroja/hełm	Uderzenie
Batuk	Łuk	Łuk (kształt) lub uderzać tutaj
Burka	Krótki miecz	Wydawać głuche głębokie dźwięki
Burka bata	Miecz	Wydawać głuche głębokie dźwięki narzędzie do uderzania
Burp	Nie	-
Charach	(Powitanie)	Chrząkać chrapać
Charcha	Szabla	Ciąć
Donga	Mosiężna tarcza	Osłona lub coś co rezonuje
Dora	Tarcza	Trzymać mocno wspierać
Futchi	(Pożegnanie)	Lecieć
Goshak	Kupić	Nałożyć karę pieniężną zabrać komuś pieniądze majątek rabować
Grofa	Nabijany hełm	Szorstki surowy nieobrobiony lub ciężki
Hakhak	Topór	Hak lub haczyć
Mok	Tak	-
Pashak	Sprzedać	Ugotować lub pasterz
Pixo	10x Strzały	Skrawek lub mała część
Tulak bora	Nabijany pancerz	Wytrzymać/ochrona nosić

Jak widać znajduje się tu wiele słów które mają swoje zrozumiałe tłumaczenie. Żadne z nich nie jest co prawda dosłowne ale widać wyraźnie, że jest coś na rzeczy. Nie wierzę, że te tłumaczenia są jedynie przypadkiem. Takie słowa jak ‘Aka bora’ w swoim tłumaczeniu nawiązuje do zwierząt przeznaczonych do ciągnięcia pługu czyli zwierząt pociągowych jak: konie, muły, osły czy bydło i to właśnie z nich mogła pochodzić skóra przeznaczona do noszenia inaczej skórzana zbroja. Podobnie z pozostałymi tłumaczeniami. Nic z tego nie jest powiedziane wprost, a raczej w postaci której prymitywna rasa mogła opisać otaczający ją świat.

Słownik
Tabele te dały chociaż odrobinę nadziei na to, że faktycznie język orków może zostać przetłumaczony w taki sposób aby zrozumieć sens wypowiedzi oraz pozostałych treści. W kolejnej tabeli przedstawię wykaz słów które udało mi się zgromadzić, ich etymologia oraz tłumaczenia znalezione w książkach, internecie oraz z wykorzystaniem ChatuGPT. Część która została wykonana na podstawię własnego reaserchu pochodzi z 2022 roku. Całość została potwierdzona w wielu momentach przez OpenAI.

Słowo	Etymologia (książki, internet)	Tłumaczenie (książki, internet)	Etymologia (ChatGPT)	Tłumaczenie (ChatGPT)
Aka	h₂eǵ (PIE)	Prowadzić, pługowe zwierzę	*h₂eḱ (PIE) Aka (PSLA)	Ostrze, ostre Obszar, okolica
Alk	h₁el- (PIE)	łokieć	*alh (PIE) Alkъ (PSLA)	Święty gaj, świątynia Tłuszcz, gruby
Aluk	-	-	alu (PGER), aluh (PGER) Al (PSLA) Uk (PSLA)	Piwo Moc (coś wielkiego) (zdrobnienie)
Arash	-	-	*h₂er (PIE) Arash (PERS) Račъ (PSLA) Raščь (PSLA)	Pasować, łączyć Cel, mieć na celu Bohater Rozwój, wzrost
Arga	h₂eǵ-ro (PIE)	Polowanie, rzeź	arg (PIE) arъgъ (PSLA) Arga (PSLA) Rъgati (PSLA)	Światło, biały Ciężki, trudny Leniwy Pchać, uderzać
Ba	Bʰo (PIE)	dla, do, na, z, po	*bā (PIE) Ba (PSLA)	Mówić Być, istnieć
Bana	Gʷʰen (PIE)	uderz, zabij, pchnij	*banъ (PSLA) bʰer (PIE) bъna (PSLA)	Pan, władca Noszenie, cierpenie Cios, uderzenie
Bata	batъ (bata) (PSLA)	narzędzie do uderzania (bicz, kij, maczuga, młotek), także podobnymi przedmiotami: gałąź, łodyga, pęd, sznurek	*bhat (PIE) Bata (PSLA)	Uderzać Uderzenie, cios
Batash	-	-	bhat (PIE) aǵ (PIE) Bata (PSLA) -š (PSLA)	Uderzać Prowadzić, kierować Uderzenie, cios (Końcówka intensyfikująca)
Batuk	bʰug, bʰugʰ, bʰāǵʰus (PIE)	Ramię, łuk (kształt)	bhat (PIE) uk (PIE) Bata (PSLA)	Uderzać Tutaj Uderzenie, cios
Booz	-	-	Bogъ (PSLA)	bóg
Bota	botъ (PIE)	narzędzie do uderzania, tyczka, wędka do odstraszania ryb	*bʰet (PIE) Bota (PSLA)	Znaleźć podtrzymywać, nosić
Bora	*bʰer (PIE)	Nosić, znosić	*bher (PIE) Borti (PSLA)	Nosić, przynosić walczyć
Brak	borkъ (PSLA)	brak	Brakъ (PSLA) Brati (PSLA) gʷhrēǵʰ (PIE)	Brat, kuzyn Brać, atakować Potrzebować
Bretz	*bʰrédʰ-e-ti (PIE)	brodzić	bret (PIE) Brětati (PSLA) Bher (PIE) Brьčati (PSLA)	Szeroki Uderzać, bić Przenosić, nosić, uderzać Brzęczeć, warczeć
Brik	*bherw- (PIE)	most	*bher (PIE) Brěgъ (PSLA) Brъkъ (PSLA)	Przenosić, nieść Brzeg, coś twardego, skraj Łamać, kruszyć
Burka	burkati (PSLA)	wydawać głuche, głębokie dźwięki, warczeć, mruczeć	*bher (PIE) Burka (PERS) Burъ (PSLA)	Przenosić Pokrycie Wiatr, burza
Burp	-	-	-	-
Buta	butěti (PSLA)	Wzdymać się, puchnąć, pęcznieć, nadymać się, pysznić się	*bʰuH (PIE) Buti (PSLA) Bъtъ (PSLA) Bheu (PIE)	Rosnąć Być Uderzenie, cios Być, istnieć
Butak	-	-	*bʰuH (PIE) Buti (PSLA) Bъtъ (PSLA) Bheu (PIE)	Rosnąć Być Uderzenie, cios Być istnieć
Charach	-	-	*k'er (PIE) Hărčiti (PSLA)	Ciąć Chrząkać, chrapać
Charcha	-	-	*k'er (PIE) Hărčati (PSLA)	Ciąć chrząkać
Dekklep	deḱ (PIE)	umyć, dostrzec	deḱ (PIE) klep (PIE) Deka (PSLA) Klepati (PSLA)	Wziąć, pokrywać, chronić Klaskać, uderzać Pokrycie, kołdra, zbroja
Donga	dʰengʰ (PIE)	Osłona, pokrycie, pochmurny	*dengʰ (PIE) dȏnga (PSLA)	Głębia, coś co rezonuje
Dora	dorъ (dora) (PSLA) dʰerw (PIE)	rozdzierający, zmętnienie, brud, przyciemnić, matowość, trzymać, trzymać mocno, wspierać	*dʰer (PIE) Darъ (PSLA)	Trzymać, dar, prezent
Ferut	*bʰerH- (PIE)	Przebić, uderzyć	bher (PIE) ud (PIE) Ferti (PSLA)	Przenosić, woda, nosić
Fetchi	-	-	*pet (PIE) Veče (PSLA) Vъtęčь (PSLA)	Lecieć, wieczór, wyciągać, chwytać
Futchi	-	-	*pet (PIE) Vъťi (PSLA)	Lecieć, wyciągać, zabierać
Futgyr	-	-	*pet (PIE) Vъťi (PSLA) Gorěti (PSLA) Pъtь (PSLA) Ped (PIE) gʷer (PIE)	Lecieć, wyciągać, palić, droga, ścieżka, stopa, ciężki
Gort	ǵʰortós (PIE) ǵʰer (PIE)	płot, gospodarstwo tęsknię, zamykam, jelita	*gʷorH (PIE) Gort (PSLA)	Góra, wznieść, podnosić
Goshak	groša (PSLA)	nałożyć karę pieniężną, zabrać komuś pieniądze, majątek, rabować	*ghos-ti (PIE) Gość (PSLA)	Gość, gość
Grak	Grakati (PSLA)	krzyczeć	*gʷreh₃ (PIE) Grakati (PSLA) Ger (PSLA)	Rosnąć, krakać, krzyczeć, głoś, krzyczeć
Grofa	gʰrewbʰ (PIE) grǫbъ (PSLA)	szorstki, surowy, nieobrobiony	gʷerH (PIE) bʰā (PIE) Groba (PSLA)	Ciężki, mówić, grób, schowek
Grow	gʰreh₁w (PIE) grěno (PSLA)	kamyki, żwir, kiełkuje, zazielenia się, zazielenia, kwitnie	*gʷreh₃ (PIE) Grovъ (PSLA)	Rosnąć, wyżłobienie
Gulu	*gel- (PIE)	zimno	*gʷel (PIE) Gulъ (PSLA) Gǫlǫ (PSLA)	Zimno, ptak, gołąb, błoto, bagno
Hakhak	keng (PIE)	hak	*kak (PIE) Hakati (PSLA)	Śmiech, haczyć, zaczepiać
Harga	h₂elgʷʰos (PIE)	nagroda, wartość	*h₃er (PIE) Hărga (PSLA) Gǫrga (PSLA) Ger (PSLA)	Ciężki, drogocenny, nagroda, trofeum, zbierać, przynosić
Humak	ǵʰðʰem (PIE)	na ziemię	*ǵʰmō (PIE) Humъ (PSLA)	Ziemia, duma
Ikem	eǵHóm (PIE)	ja	*ey (PIE) Ikati (PSLA)	Iść, poruszać się, kłamać
Karak	ǵh̥₂reh₂ (PIE)	troska, skarga, lament, skarga, jęk, zmartwienie, smutek	ker (PIE) Karkъ (PSLA) kar (PIE) *ak (PIE)	Ciąć, szyja, surowy, twardy, mocny, ostry, spiczasty, końcówka
Karakim	ǵh̥₂reh₂ (PIE)	troska, skarga, lament, skarga, jęk, zmartwienie, smutek	*ker (PIE) Karkъ (PSLA)	Ciąć, szyja
Karek	ǵh̥₂reh₂ (PIE)	troska, skarga, lament, skarga, jęk, zmartwienie, smutek	*ker (PIE) Kare (PSLA)	Ciąć, twardy
Ki	péḱu (PIE) ḱwṓ (PIE) kъjь (PSLA)	żywy inwentarz, pies, który	*ḱey (PIE) Ki (PSLA)	Leżeć, kto, co
Kiskesh	-	-	ḱey (PIE) ḱes (PIE) Ki (PSLA) Skiti (PSLA)	Leżeć, przeciąć, kto, podskakiwać
Klamuk	-	-	kleH (PIE) muH (PIE) Klamъ (PSLA)	Wołać, niemy, fałsz, oszustwo
Krak	krojiti (PSLA)	odciąć	*ker (PIE) Krakati (PSLA) Krъkъ (PSLA)	Ciąć, krakać, krzyczeć, dźwięk, łamania, krakania
Kroah	-	-	*kréwh₁ (PIE) Krokъ (PSLA)	Krew, krok
Krow	gʰreh₁ (PIE) krovъ (PSLA) krewh₂s (PIE)	rosnąć, dach, krew	*ḱr̥h₁wós (PIE) Krava (PSLA)	Krew, krowa
Maruk	merw (PIE)	kruche, delikatne, miękkie	*móri (PIE) Marъ (PSLA) Mъrky (PSLA)	Morze, umierać, trup, śmierć, ciemny, mroczny
Mash'n	mozgo (PIE)	siatka, węzeł, pętla	*mā (PIE) Mašь (PSLA) Męso (PSLA)	Matka, miejsce, mięso, rzeź
Mok	-	-	Mokъ (PSLA)	Mokry
Mora	mor-t (PIE) mora (PSLA)	śmierć, koszmar	*mer (PIE) Morъ (PSLA)	Umierać, śmierć
Muhmak	-	-	muH (PIE) mā (PIE) Mokъ (PSLA) Mak (PSLA) Mъxъ (PSLA) Meuk (PIE)	Niemy, matka, mokry, coś małego, mech, coś mokrego, cierpienie, trudność, mokry, wilgotny
Napak	-	-	*nebh (PIE) Napъ (PSLA)	Chmura, napełnić
Nixda	-	-	neḱ (PIE), doh₁ (PIE) Nixъ (PSLA)	Zginąć, Dać, nic
Omark	-	-	*h₃erm (PIE) Markъ (PSLA)	Poświęcić, granica
Ouk	-	-	*h₂eug (PIE) Oukъ (PSLA)	Pokryć, owca
Pashak	-	-	*peḱ (PIE) Pašъ (PSLA)	Ugotować, pasterz
Pixo	-	-	*peys (PIE) Pixъ (PSLA)	Mały, Skrawek, mała część
Porak	pórḱos (PIE)	prosiątko	*per (PIE), Porъ (PSLA), Porъkъ (PSLA)	Przez, Pora, czas, Ręka, dłoń
Prek	préḱs (PIE)	wątpliwe, niepewne, uzyskane na mocy traktatu lub zwykłej łaski związane z traktatem lub petycją	Prekъ (PSLA), Per (PIE)	Przed, przez, poprzez, Przez, ponad
Puchak	puxati (PSLA)	dmuchać, puchnąć	*pug (PIE), Puxъ (PSLA), Puchъ (PSLA)	Walczyć, Puch, Puch pierze
Rambo	-	-	-	-
Ranat	rana (PSLA)	rana	*reHn (PIE), Ranъ (PSLA), Raniti (PSLA)	Rosnąć, Rana, ranić
Ruzad	-	-	*rudʰ (PIE), Ruzъ (PSLA)	Czerwony, różowy
Ta	diǵ (PIE)	Duży palec	*to (PIE), Ta (PSLA)	To, Ten, ta
Taka	dh₁g- (PIE)	chwytać, trzymać, dotykać	*deḱ (PIE), Taka (PSLA)	Wziąć, tak
Tars	-	-	*ters (PIE), Tъrsъ (PSLA), Strahъ (PSLA)	Suchy, twardy, Miecz, Strach, lęk
Tefar	-	-	*teh₂ (PIE), Tьfarъ (PSLA)	Cięcie, ciemny
Trak	torkъ (PSLA)	Pasek, wstążka	*treḱ (PIE), Trakъ (PSLA), Trъkъ (PSLA)	Biec, ciągnąć, iść, Tropa, ślad, Szlak, droga
Truk	derew (PIE)	Chybić, ponieść porażkę	*dʰreugh (PIE), Trъkъ (PSLA)	Bieg, zdejmować
Tulak	telh₂ (PIE)	Znosić, wytrzymać	*telH (PIE), Tulъ (PSLA)	Podnosić, ochrona
Ugaar	weyk (PIE)	słaby	*h₂eug (PIE), Uga (PSLA), Ugъrъ (PSLA)	Pokryć, Upał, Ugór (ziemia)
Ul	welʷ (PIE)	obracać	*ulH	włosy
Utash	ut (PIE), ud (PIE)	Wszy, pasożyty, Poza, na zewnątrz	ud (PIE), aǵ (PIE), Utěšiti (PSLA)	Woda, Prowadzić, uspokoić
Zamar	demh₂ (PIE)	Zbudować, dom	*ǵʰmō (PIE), Zamrěti (PSLA)	Ziemia, Umrzeć, zamarznąć
Zambo	-	-	*ǵʰmō (PIE), Zabъ (PSLA), Zъmъ (PSLA)	Ziemia, Żaba, żmija
Zurk	-	-	*ǵʰer (PIE), Zъrkъ (PSLA), Zurkъ (PSLA), Gwer (PIE), Ghwer (PIE)	Ciężki, Wzrok, Zły, złośliwy, Dziki, szorstki, Mówić, ogłaszać

Co mówią Orkowie?

Zdania wypowiedziane przez orki
Czas przejść do mięsa i próby przetłumaczenia konkretnych dialogów oraz odgłosów orków zgodnie ze słownikiem. W tłumaczeniach wykorzystywać będę często synonimy oraz wyrazy bliskoznaczne mające te same znaczenie jednak pasujące lepiej do konkretnego fragmentu. Starać będę się jednak zachować jak najwięcej z pierwotnej części artykułu.

Potwór	Odgłos	Etymologia	Tłumaczenie wprost	Tłumaczenie zrozumiałe
Orc	Grow truk grrr	-	-	-
	Prek tars dekklep zurk	Prekъ Tъrsъ dek klep zurkъ	Poprzez miecz wziąć uderzyć złośliwie	Poprzez miecz uderzę podle
	Grak brretz	Grakati bret	Krzyczeć szeroki	Głośny krzyk
	Buta Humak	Butěti ǵʰmō	Nadymać się ziemia	Arogancki człowiek
Orc Spearman	Ugaar!	Weyk!	Słaby!	Słaby!
Orc Warrior	Alk!	Alkъ!	Tłuszcz!	Tłuszcz!
	Trak grrr brik	Treḱ grrr Brъkъ	Iść grrr łamać	Przełamanie grrr
	Grow truk grrr	-	-	-
Orc Shaman	Grak brrretz gulu	Grakati bret gʷel	Krzyczeć szeroko zimno	-
	Krak ORRRRRRK!	Krakati ORRRRRRK!	Krzyczeć ORRRRRRK!	Krzyczeć ORRRRRRK!
Orc Marauder	Grrrrrr	Grrrrrr	Grrrrrr	-
Orc Leader	Ulderek futgyr human!	Ulderek pъtь human!	Ulderek ścieżka ludzi!	Ulderek wyściełany ludźmi!
Orc Warlord	Ikem rambo zambo!	Ey rambo zъmъ!	Iść rambo żmija!	Ja odważny!
	Orc buta bana!	Orc butěti bъna!	Orc nadymać się cios!	Orc dumnie uderza!
	Ranat Ulderek!	Ranъ Ulderek!	Rana Ulderek!	Przekroczenie Ulderek!
	Fetchi Maruk Buta	Pet merw butěti	Lecieć miękkie nadymać się	Uciekaj arogancki mięczaku
Rorc	Kroaaah!!	Kréwh!	Krew!	Krew!
	Butak <crooooarck> bana zamar!	Butěti <crooooarck> bъna zamrěti!	Nadymać się <crooooarck> cios zamarznąć!	Aroganta <crooooarck> cios zatrzymany!
	Krrrooow truaaak kiiiii!	-	-	-
Cublarc the Plunderer	Orc arga Huummmak!	Orc arga ǵʰmō	Orc uderza ziemia	Orc poluje na człowieka!
Renegade Orc	Harga Puchak Muhmak!	Gǫrga puxati muH mak!	Nagroda puchnąć niemy coś małego!	Nagroda za małego grubasa!
Warlord Ruzad	Ruzad buta bana	Ruzad butěti bъna!	Ruzad nadymać się cios!	Ruzad dumnie uderza!
Baron Brute	Mash’n!	Męso!	Rzeź!	Rzeź!
Kaknaknork	KRAK ORC DEMON	KRAKATI ORC DEMON	KRZYCZEĆ ORC DEMON	KRZYCZEĆ ORC DEMON
Running Elite Orc Guard	UAAAAH FETCHI!	UAAAAH PET!	UAAAAH LECIEC!	UAAAAH BIEGNIJ!
Dworc Venomsniper / Dworc Fleshhunter / Dworc Voodoomaster	Grow truk grrrrrr.	-	-	-
	Brak brrretz!	Gʷhrēǵʰ *bʰrédʰ-e-ti!	Potrzeba brodzić!	Potrzeba przedarcia!
	Prek tars dekklep zurk	Prekъ Tъrsъ dek klep zurkъ	Poprzez miecz wziąć uderzyć złośliwie	Poprzez miecz uderzę podle

Tłumaczenie dialogu z Blind Orc-iem
Kontekst dużej części, jak nie całości dialogu z Ślepym Orkiem jest zrozumiała od lat. Właśnie z tego powodu, dialog ten jest świetnym przykładem mogącym potwierdzić co nie co odnośnie przypuszczeń na temat języka orków. W podpunkcie tym postaram się przetłumaczyć zwroty gracza jak i kowala zgodnie z przygotowanym wcześniej słownikiem. Całość wypowiedzi pozmieniam w taki sposób aby była ona łatwo przyswajalna dla czytelnika.

Player: Hi.
Blind Orc: Buta humak! – Arogancki człowiek.

Player: Charach. – Witam.
Blind Orc: Ikem Charach maruk - Ja witam mięczaka.
Player: Ikem goshak. – Ja kupuję.
Blind Orc: Ikem pashak porak, bata, dora. Ba goshak maruk? – Ja sprzedać narzędzie z rękojeścią, narzędzie do uderzenia, narzędzie do wsparcia. Co kupujesz mięczaku?

Player: Goshak bata. – Kupuję narzędzie do uderzenia.
Blind Orc: Ikem pashak aka bora, tulak bora, grofa. Ba goshak maruk? - Ja sprzedać pługowe zwierzę do noszenia, coś wytrzymałego do noszenia, coś ciężkiego (szorstkiego). Co kupujesz mięczaku?

Player: Goshak aka bora / tulak bora / grofa. – Kupuję pługowe zwierzę do noszenia / coś wytrzymałego do noszenia / coś ciężkiego (szorstkiego).
Blind Orc: Maruk goshak ta? – Mięczak kupuje to?
Player: Mok. – Tak.
Blind Orc: Maruk rambo zambo! – Mięczak odważny!

Player: Burp. – Nie.
Blind Orc: Buta maruk klamuk! – Arogancki mięczak mówie!

Player: Goshak porak. – Kupuję narzędzie z rękojeścią.
Blind Orc: Ikem pashak charcha, burka, burka bata, hakhak. Ba goshak maruk? – Ja sprzedać coś do cięcia, wydawające głębokie dźwięki narzędzie do uderzania, hak. Co kupujesz mięczaku.

Player: Goshak dora. - Kupuję coś do trzymania (wsparcia).
Blind Orc: Ikem pashak donga. Ba goshak maruk? - Ja sprzedać osłonę. Co kupujesz mięczaku?

Player: Goshak batuk. – Kupuję łuk.
Blind Orc: Ahhhh, maruk goshak batuk? - Ahhhh, mięczak kupuje łuk?

Player: Goshak Pixo – Kupuję małą część (w rozumieniu 10x strzał)
Blind Orc: Maruk goshak tefar pixo ul batuk? – Mięczak kupić przecinające małą część do łuku?

Player: Futchi. – Żegnaj.
Blind Orc: Futchi! – Żegnaj!

Blind Orc: Maruk nixda! – Mięczakowi nic!
Teksty pisane
Przed dalszym tłumaczeniem warto przytoczyć książkę napisaną przez jednego z minotaurów w Minotaur Hell aby mieć kontekst tego jaką rolę pełnią orki w systemie na Rookgaardzie.

Jak widać orkowie zostali zniewoleni przez mintoaury i podporządkowane jako niewolnicy. Będzie to ważne w dalszym tłumaczeniu książek napisanych przez orki. W pierwszej z nich możemy znaleźć o to taki tekst:

taka arash ouk karak minotaur
batash ferut ouk taka
minotaur karakim kiskesh
ORC BUTA BANA
BUTA BANA
schwytać cel ale twardy minotaur
uderzyć przenosić ale schwytać
minotaur zraniony leży
ORC DUMNIE UDERZA
DUMNIE UDERZA

W następnej książce Omark i Booz rozumiane są jako imiona. W dwóch pozostałych książkach wszystkie słowa są pisane małymi literami lub w całości wielkimi literami jako coś emocjonalnego, więc nie używają wielkich liter ani zdań kończących się kropką itp. Wydaje się, że jest to forma grzecznościowa lub wyraz szacunku.

Południowoniemiecki i szwajcarski niemiecki: regionalny (alemański) przydomek od średnio-wysoko-niemieckiego boese „śmieszna osoba, nisko postawiony sługa” lub od starożytnego germańskiego imienia Bozo.

Czy Jester Bozo byłby jeszcze ciekawszą postacią, czy to tylko zbieg okoliczności?

Omark ikem goshak ba batuk
Booz karek utash gort mora
ouk bota bana ikem
Omark kupił mi łuk lub Omark ja kupił łuk
Booz skarży wejście na górę koszmar
ale uderzam ja

Na Rookgaardzie znajdują się również dwie tabliczki znajdujące się przed wejściem na teren orków. Widnieją na nich:

FuTCHi MaRuK buTA
Odejdź mięczaku arogancki
oraz
BuRP HuMAk BaTASh!
Nie dla uderzenie przez człowieka!

Podsumowanie
W artykule dokonałem szczegółowej analizy języka orków, bazując na dostępnych wskazówkach i domysłach. Język ten, choć nie w pełni zrozumiały, stanowi istotny element fabularny, dodający grze głębi i tajemniczości. Z dostępnych źródeł i własnych badań udało mi się stworzyć hipotetyczny słownik języka orków, który mam nadzieję posłużę jako narzędzie do lepszego zrozumienia świata Tibii oraz dalszych badań na ten temat. Mimo że część informacji opiera się na domysłach, myślę, że jest to dobry wstęp do dalszych prac.